dr n. med. Wojciech Jędrzejewski

specjalista chorób oczu

Krok milowy w technice operacji zaćmy – wynalezienie fakoemulsyfikatora

Prawdziwym przełomem w leczeniu operacyjnym zaćmy okazał się rok 1967, w którym to opracowano metodę fakoemulsyfikacji. Jak każde tak wielkie osiągnięcie i to jest dziełem przypadku. Charles D. Kelman okulista z Nowego Jorku, podczas wizyty u stomatologa obserwował usuwanie kamienia nazębnego przy pomocy skanera ultradźwiękowego. Wpadł na pomysł, że skoro ultradźwięki rozbijają twardą, zwapniałą warstwę kamienia, to z pewnością mogą także rozbić zmętniałą soczewkę.

Doświadczenia przeprowadzone przez doktora Kelmana na zwierzętach były zachęcające. Pierwszą operację wykonano na ślepym bolesnym oku. Niestety trwała ona 4,5 godziny, a przez prawie 80 minut używane były ultradźwięki, co spowodowało poważne powikłania. Dopiero po zmodyfikowaniu fakoemulsyfikatora, operacje skończyły się pełnym sukcesem.

Wcześniej, aby usunąć zmętniałą soczewkę, należało naciąć rogówkę na dużej części obwodu. Duża blizna pooperacyjna sprzyjała wystąpieniu wielu powikłań.
Wprowadzenie fakoemulsyfikacji pozwoliło na wykonanie niewielkiego cięcia rąbka rogówki, przez które wprowadzana jest głowica fakoemulsyfikatora. Ma ona niewielki rozmiar, wykonana jest zwykle z tytanu lub stali i wibruje z częstotliwością około 40 000 Hz. Rozbite cząsteczki zmętniałej soczewki są następnie usuwane także przy użyciu niewielkiej głowicy aspirującej, a po odpowiednim przepłukaniu (irygacji) jest wszczepiana sztuczna soczewka.

Długo jednak metoda ta nie była powszechnie stosowana, ponieważ wymagała wypracowania i nauki nowej techniki z użyciem mikroskopu operacyjnego oraz narzędzi mikrochirurgicznych. Fakoemulsyfikacja zdobywała stopniowo coraz więcej zwolenników, a obecnie jest najważniejszą techniką operacji zaćmy.

Za jej wynalezienie prezydent Georg W. Bush w 1992 rok odznaczył doktora Kelmana medalem National Medal of Technology, a w roku 2004 roku został on wprowadzony do National lnventor's Hall of Fame. Zaszczytem tym uhonorowano między innymi takich wynalazców jak: Thomas Edison i Graham Bell.